حسين مير حيدر

429

معارف گياهى ( فارسى )

شبيه گيلاس نوك‌تيز به قطر 12 - 10 ميلىمتر و به رنگ ارغوانى مايل به سياه و داراى يك هسته صاف و ناوى است . اين گياه بومى تركيه و حوالى طرابوزان است به همين دليل در كتب با نام « غارطرابوزانى » هم آمده است و در اواسط قرن شانزدهم ميلادى به اروپا وارد شده و در حال حاضر در سطح وسيعى در اروپاى جنوبى مىرويد . در ايران نيز در جنگلهاى شمال ايران در ارتفاعات 1300 - 1200 متر از سطح دريا در وسعت گسترده‌اى از كرانه آستارا تا گيلان و مازندران انتشار دارد و به شكل تودهء جنگلى ديده مىشود . چون با توجه به جنگلى بودن ، در عين حال گياه مفيد دارويى است لازم است كه در حفظ و مراقبت و بهره‌بردارى صحيح علمى از آن اقدام شود به‌طورى كه در عين بهره‌بردارى تجديد نسل آن نيز به مخاطره نيفتد . تركيبات شيميايى در گلها و برگهاى درخت غارگيلاسى مادهء مؤثرى به نام اسيد سيانيدريك « 1 » وجود دارد . اين همان اسيدى است كه در روغن بادام تلخ نيز موجود است . اسيد سيانيدريك كه اسيد پروسيك « 2 » هم گفته مىشود داراى طعمى تلخ و سوزان از تركيب سيانوژن و هيدرژن است به فرمول HCN . سمّى است بسيار قوى . اين اسيد به‌طور مصنوعى در آزمايشگاه از تركيب اسيد سولفوريك بافّر و سيانور پتاسيم به دست مىآيد و در طبيعت به‌طور طبيعى و كامل از تقطير برگهاى درخت غارگيلاسى و همچنين از تقطير بادام تلخ به دست مىآيد . حدود 5 سانتىگرم آن براى كشتن يك مرد كافى است . ضد سمّ سريع‌الاثرى ندارد ولى به‌هرحال استنشاق امونياك و گاز كلر نسبتا مؤثر است . در برگ غارگيلاسى گلوكوزيدى به نام Lauro - cerasin وجود دارد . به علاوه در برگهاى غارگيلاسى مخمّرى به نام امولسين وجود دارد كه در مجاورت آب گلوكوزيد لوروسرازين را هيدروليز نموده ، اسيد سيانيدريك و آلدئيد بنزوئيك مىدهد . از تقطير هريك كيلوگرم برگ تازه غارگيلاسى با 4 ليتر آب مايعى به دست مىآيد كه در داروخانه‌ها به نام آب لوريه سريز « 3 » معروف است . اين آب چون در

--> ( 1 ) . Hydrocyanic acid ( 2 ) . Prussic acid ( 3 ) . Eau de Laurier cerise